દશરથ માંજી પર્વતનાં કારણે પત્ની નું મૃત્યુ થતાં,માત્ર બે હથિયાર થી આખો પર્વત ફાડી નાખ્યો.

0
578

ભગવાનના ભરોસે ના બેસો,તમે જાણો છો કે ભગવાન તમારા વિશ્વાસ પર બેઠો છે’-થિયેટરની બહાર માળી – ધ માઉન્ટેન મેન ‘ફિલ્મ જોઈને બહાર આવ્યા ત્યારે આ સંવાદ હૃદયને સ્પર્શી ગયો. મનમાં એક વિચિત્ર ઉત્તેજના અને પ્રેરણા ભરાઈ ગઈ.જાણે હૃદયમાં બેઠેલા ભયનું સ્થાન હિંમત અને બહાદુરી એ લઇ લીધી હોય, તેજ વખતે એક આશ્ચર્ય થયું કે કોઈ એક વ્યક્તિ પર્વતને કેવી રીતે હચમચાવે છે.

દશરથ માજીની આ વાર્તા ખુબજ સારી છે ફિલ્મ જોઈને મોંમાંથી આ જ નીકળ્યું,’તેજસ્વી,જબરદસ્ત, અને જીંદબાદ’. પણ ફિલ્મ તો ફિલ્મ હોઈ છે જે બે કલાકમાં આખી જીવનની વાર્તા કહેવાની કોશિશ કરે છે. જેમાં કેટલાક પાસાઓ ચુકી પણ જવાય છે. તો ચાલો આપણે આજે પર્વતને ખસેડનાર માણસના જીવનના અસ્પૃશ્ય પાસાઓ શોધવાનો પ્રયત્ન કરીએ.

નાની ઉંમરે ઘરેથી ભાગ્યો હતો દશરથ બિહારના ગાય જિલ્લાના ગહલોર ગામમાં દશરથ માળી નો જન્મ થયો હતો.ગહલોર ગામ ગરીબીનું વલણ ધરાવતું હતું. લોકો માટે મૂળભૂત સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ નહોતી.લોકો કેટલી વાર પોતાનું પેટ ભરવા ઉંદર અને નાના પ્રાણીઓને મારી નાખતા અને ખાતા.આ ગામ માં જીવન ખુબજ ખરાબ હતું.
દશરથ માળી એ એક ખુબજ ગરીબ પરિવારમાં જન્મ લીધો.તેઓ જ્યાં રહેતા હતાં તે ગામથી નજીકના શહેરમાં જવા માટે એક આખો પર્વત(ગહલૌર પર્વત) પાર કરવો પડતો.એમના ગામમાં તે દિવસોમાં વીજળી નહોતી.અને પીવા માટે પાણી પણ નહોતું.એવામાં એને નાનામાં નાની જરૂરિયાત પુરી કરવા એને આખો પર્વત પાર કરવો પડતો કે આખું ચક્કર મારવું પડતુ માંજીનું ગામ એટલું ગરીબ હતું કે કોઈ હિમ્મત નોહોતુ કરી શકતું પર્વતની બીજી બાજુ નવી જિંદગી શરૂ કરે.

જેમ -જેમ દશરથ મોટો થયો એનામાં થોડી સમજ આઈ તો એ ઘર છોડીને ભાગી ગયો ઘરથી ભાગવાનું માંજી પાસે કોઈ વ્યાજબી કારણ નોહતું એ તો બસ બાલહુડના જોશમાં નીકળી ગયો.તેના મગજમાં એ કઈ જ નોહતું કે એ સુ કરશે અને શુ નઈ. ભટકી -ભટકીને એમના પગ ધનબાન પોહચ્યા. જ્યારે એમને ભૂખ લાગી ત્યારે એમને થયું કે આનું કઇક તો કરવું જોઈએ.તેથી તેને ધનબાનમાં નોકરી કરવાનું વિચાર્યું. એ બાળક હતા એટલે એ કઇ જાણતાં નોહતા તેથી તેમને મજબુરીમાં કોલસાની ખાણમાં કામ કરવું પડ્યું. ધનબાનમાં આવા ઘણા ભોજન હતા તેથી તેમને નોકરી મેળવવામાં કોઈ મુશ્કેલી નહોતી.

કોલસાની ખાણમાં માળીએ થોડા સમય સુધી કામ કર્યું.પરંતુ જયારે એમને ઘરની યાદ પરેશાન કરવા લાગી ત્યારે એમને પાછું જવાનું યોગ્ય માન્યું થોડા સમય પછી માંજી પાછા એમના ગામ જતા રહ્યા. પાછા આવીને તેમને ફાગુની દેવી સાથે લગ્ન કર્યા.દશરથ ગહલૌર પર્વતના બીજા છેડે લાકડા કાપવા જતો.એમની પત્ની રોજ પર્વતના પથ્થર અને કંટાળાજનક રસ્તાને પાર કરતી અને તેના માટે ભોજન લઇને જતી તેજ સમયે આજ રસ્તેથી પાણી પણ ભરીને લાવતી.જીવન મુશ્કેલ હતું પણ તેની પત્નીએ ઘણો સાથ આપ્યો.

‘પાગલ થઈ ગયો છે દશરથ’ લોકોએ કહ્યું  દશરથ માળી પર ગહલૌર પર્વત કાપીને રસ્તો બનાવાનું જુનુંન એમજ નોહતું. કહેવામાં આવે છે કે રોજની જેમ તેમની પત્ની પાણી લઈને પર્વતથી આવી રઇ હતી કે અચાનક એ એક ખાડામાં પડી ગઈ. દશરથને જ્યારે આ વાતની ખબર પડીકે એ તેની પત્ની પાસે પોહચ્યો. ફગુની નું માટલું ત્યાં પડ્યું હતું અને એ બેભાન પડી હતી.તે એને લઇ ને હૉસ્પિટલ માં પોહચ્યો,પરંતુ ત્યાં સુધી ફાગુની દુનિયા છોડી ગઈ હતી. હોસ્પિટલ બોવ દુર હોવાથી ફાગુની ને સમયસર સારવાર મળી નોહતી શકતી અને એ એના મૃત્યુનું કારણ બન્યું.જો એ પર્વત માંજીના રસ્તામાં ના હોત તો એને સમયસર સારવાર મળત અને કદાચ એનો જીવ બચી જાત.

પત્નીના મૃત્યુએ માંજી ને અંદરથી તોડી નાખ્યો.તેને કોઈ વસ્તુથી મતલબ નોહતો. તેને પર્વતને પોતાનો દુશ્મન સમજી લીધો હતો. એ ફક્ત ઇચ્છતા હતા તો એ ‘પર્વતથી બદલો’. માંજી નોહતો ઇચ્છતો કે આ પર્વત ભવિષ્યમાં કોઈ બીજા પાસેથી એની ફાગુની ને દૂર કરે.અહીંયાથી માંજી અને પર્વત વચ્ચે એક યુદ્ધ શરૂ થયું. એમને વિચારી લીધું હતું કે એ આ પર્વતને તોડીને એના વચ્ચેથી એક રસ્તો કાઢીને જ રહેશે.બીજે દિવસે સવારે માંજી છીણી અને હથોડો લઈને પર્વત તોડવા નીકળી પડ્યા.એમનું આ કામ જોઈને ગામના લોકોએ એમની ખૂબ મજાક ઉડાવી બધાએ એજ કહ્યું કે માંજી પાગલ થઈ ગયો છે.

પત્નીની મૃત્યુએ એને પાગલ કરી દીધો છે. માળી પણ કોઈ કરતા ઓછા નોહતા .ટીકાઓ તો ઘણી થઈ.પણ તેમને કોઈ વસ્તુથી કાઈ ફરક નોહોતો.એમને પર્વત જોડે એમનું યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું અને રોજ સવારે નીકળી જતા એને તોડવા.
22 વર્ષ લાંબી મુસાફરી માળી રોજ પર્વત તોડે છે અને સમયે સમયે પોતાનું ગુજરાન ચલાવા રસ્તો પણ કરે. માંજી પર્વતથી પસાર થતા લોકોને રસ્તો પસાર કરવામાં મદદ કરે અને એમનાથી એને જે મળે એને પરિવાર ના ભરણ પોષણ માં લગાવી દેતો.માંજી તો પર્વત તોડવામાં જ લાગ્યો રહે. તેથી તેના પરિવારના બાળકો અને વૃધો ગામવાળા જઈને કઇ ખાવાનું આપી આવતા હતા.

કોઈ કાઈ પણ કરે માંજી ને કાઈ ફરક પડતો નોહતો.એતો બસ પર્વત તોડવામાં જ લાગ્યો રહે.બધાને લાગતું હતું કે આ કામ ક્યારેય ના થાય થોડા જ સમયમાં માંજી હાર માનીને બંધ કરી દેશે પણ એવું થયું નય માંજી સતત પર્વત તોડવામાં લાગ્યા રહ્યા એ પણ એવી રીતે કે બસ આજ એક લક્ષ્ય એમના માટે બાકી રહ્યુ છે.વર્ષો બદલતા ગયા પણ માળીની અંદરની ભાવના એની એજ રહી.

ગહલૌર પર્વતને તોડવો એ બોવ મુશ્કેલ કામ હતું. પણ માંજીએ બધા પડકારને ચીરીને 22 વર્ષ પરિશ્રમ પછી 360 ફૂટ લાંબો ,25 ફૂટ પહોળો,અને 30 ફૂટ ઊંચો પર્વત કાપીને ત્યાં એક રસ્તો બનાવી દીધો.દશરથ માળી ઘ્વારા બનાવેલા આ રસ્તાએ ઍટ્રી બ્લોક અને વજીરગંજ બ્લોકના અંતરે 55 કિલોમીટરથી ઘટાડીને 15 કિલોમીટર કરી દીધું એક નબળા દેખાતા સામન્ય માણસે એવું કર્યું હતું જેની ગામ લોકોએ કલ્પના પણ નોહતી કરી.હોસ્પિટલ અને સ્કૂલ નું અંતર પણ ઓછું થઈ ગયું હતું .અટરીના લોકો માટે જાણે આ એક નવી દુનિયા છે ત્યારે સ્થાનિકોએ માળીને ‘બાબા’ કહેવાનું શરૂ કર્યું! તે તેમના માટે એક ચમત્કાર હતો. કોઈએ વિચાર્યું પણ નોહતું કે માંજી જેની લોકો આવી મજાક ઉડાવતા હતા.તે તેમના જીવનને સરળ બનાવે છે. પર્વત તોડીને માંજી એ કહ્યું હતું કે જો મનમાં વિશ્વાસ હોઈ તો મનુષ્ય કોઈ પણ કાર્ય કરી શકે છે.

દિલ્હીનો ચલાવાનો સફર. દશરથના પગ અહીંયા અટક્યા નહિ તેમને રસ્તો મોકળો કરવા મુખ્ય માર્ગ સાથે જોડવા સરકારનો દરવાજો ખટખટાવ્યો,પરંતુ આ માર્ગ પણ તેમના માટે સરળ નોહોતો. સરકારનું ધ્યાન આકર્ષિત કરવા માંજીએ ગહલૌરથી દિલ્હી સુધીની પદયાત્રા કરી હતી.તેમને તેમના ગામમાં શાળાઓ અને હોસ્પિટલ બનાવાની અરજી કરી તેઓ 2006માં મુખ્યમંત્રી નીતીશ કુમારના જનતા દરબાર પણ પોહચ્યા હતા .જ્યાં મુખ્યમંત્રીએ તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું અને તેમને તેમની ખુરશી પર બેસાડ્યા હતા.

સરકારએ માંજી ને નોંધપાત્ર કામ માટે જમીન ઇનામ માં આપી હતી.પરંતુ તેમને એ જમીન હોસ્પિટલ બનાવવા સરકારને પાછી આપી દીધી.તે જ સમયે બિહાર સરકાર એ તેમના માટે પદ્મશ્રી એવોર્ડની પણ માંગ કરી હતી.
દશરથ માંજી નું મૃત્યુ 17 ઓગસ્ટ 2007માં કૅન્સર ના કારણે નવી દિલ્હીમાં એમ્સ હોસ્પિટલમાં થયું હતું પરંતુ તે આજે પણ ગહલૌર ગામમાં જીવંત છે આજે પણ લોકો માંજી બાબાની વાતો બાળકોને કહે છે.

માંજીની વાર્તા ‘ફિલ્મના મોંઢે’ 1960 થી 1982 સુધી માંજી એ પર્વત કાપવામાં સમય કાઢ્યો.આ કામ માટે તેમને ખૂબ લોકપ્રિયતા મળી.પણ દેશભરમાં લોકો સુધી માંજીની સ્ટોરી પોહચડવા સિનેમાના પડદે પહોંચી .,2015 માં માંજી ‘-ધ માઉન્ટેન મૅન આવી. આ ફિલ્મમાં અભિનેતા નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકીના અભિનયની ખૂબ પ્રસશા થઈ હતી તે જ સમયે ફિલ્મનો પ્રોત્સાહક સંવાદ દરેકના શબ્દોમાં આવરી લેવામાં આવ્યો.આ ફિલ્મ દ્વારા ફિલ્મ નિર્માતાએ માંજીનું જીવન લોકો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો.

આ ફિલ્મ ઉપરાંત,દશરથ માંજીની સ્ટોરી 2012ની દસ્તાવેજી ‘ધ મૅન હૂ મૂવ્ડ ધ માઉન્ટેન’માં દર્શાવામાં આવી.આ ફિલ્મનું નિર્માણ સરકરના ‘ફિલ્મ ડિવિઝન’ પ્રોડક્શન હાઉસ દ્ધારા કરવામાં આવ્યું હતું. તે જ સમયે ,પ્રાંતીય સિનેમા પણ માંજીની સ્ટોરીથી અસ્પૃશ્ય નહોતા.2011માં આવેલી કન્નડ ફિલ્મ ‘અલેવ મનદારામાં’ જોવા મળ્યું હતું.જો કે આ ફિલ્મ માંજીના જીવનના આધારીત નહોતી.શાહજહાંએ એમને એમની બેગમ મુમતાઝ માટે તાજમહલ બનાવ્યો,પણ માંજી એ એના પ્રેમ માટે પર્વતને તોડીને ધરાશાયી કરી દીધો દશરથ માંજી ની આ કહાની કોઈ અમર પ્રેમ કથાથી ઓછી નથી લાગતી. તમે શુ કહેશો આ વાર્તા વિશે અમને જરૂર જણાવો.