“રાધા” એ એક કાલ્પનિક પાત્ર છે, જાણો પુરાણો અને મહાભારત શું કહે છે..

1.વૈષ્ણવ સાહિત્યમાં રાધા વધુ પ્રખ્યાત છે.શ્રી કૃષ્ણના નામની સાથે રાધાજીનું નામ પણ યાદ આવે છે અને તેઓ રાધાજી સાથે આધુનિક સમયમાં કૃષ્ણ મંદિરોમાં જોવા મળે છે અને માન્યતા મુજબ રાધા એ પ્રારંભિક શક્તિ છે અને જ્યાંથી શ્રી કૃષ્ણ પૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરે છે અને શ્રીકૃષ્ણ કરતાં વધારે વૈષ્ણવ સાહિત્ય શ્રી રાધાને વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ રેટિંગ આપે તેવું નજરમાં આવ્યું છે.

Advertisement

2.રાધાના સત્યનો આધાર શું છે.પણ રાધાના સત્યનો આધાર શું છે તો શું રાધાજી ખરેખર અસ્તિત્વમાં છે કે તે ફક્ત કવિની કલ્પનાનું પાત્ર છે કે પછી વિવિધ પુરાણો અને મહાભારત આના વિશે શું કહે છે.3. મૂળ ગ્રંથોમાં રાધાનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી.હકીકતમાં, મહાભારત, હરિવંશ પુરાણ, વિષ્ણુ પુરાણ અને શ્રી માદ્ભાગવતમાં “રાધા” નો કોઈ ઉલ્લેખ નથી પણ હવે જો રાધા તે સમયે આટલું મહત્વનું પાત્ર હોત તો શું વેદ વ્યાસ જેવા મહર્ષિ તેમનો ઉલ્લેખ કરવાનું ભૂલી ગયા હોત અને પછીના મહત્વપૂર્ણ સર્જકોએ રાધાનું નામ આપવાનું કેમ યોગ્ય માન્યું નહીં.

4.આ વિશિષ્ટ પાત્ર કેવી રીતે ઉભરી આવ્યું.આનો એક જવાબ એ હોઈ શકે કે મહાભારત કાળમાં રાધા નામનું પાત્ર ન હતું અથવા કૃષ્ણનું કોઈ પ્રિય નામ રાધા નહોતું પણ હવે જો મહાભારત, હરિવંશ પુરાણ અને વિષ્ણુ પુરાણ અને ભાગવતમાં કોઈ રાધા નથી તો પછી આ વિશેષ પાત્ર કેવી રીતે ઉભરી આવ્યું હશે તો ચાલો આપણે આ હકીકતને જાણવાનો પ્રયત્ન કરીએ.

5.બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ અને કવિ જયદેવ ફક્ત રાધાનો જ ઉલ્લેખ કરે છે.આવા બધા પ્રાચીન શાસ્ત્રો અને સાહિત્યમાં જેમાં શ્રી કૃષ્ણનો ઉલ્લેખ થાય છે અને ફક્ત બે જ બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ અને કવિ જયદેવ ફક્ત રાધાનો જ ઉલ્લેખ કરે છે અને તેમ છતાં ઘણા વિદ્વાનો શ્રીમદ્ ભાગવતના આધારે રાધાના પાત્રનું વર્ણન કરે છે અને પછી શ્રીમદ્ ભાગવતના મૂળ પુસ્તકમાં આ પ્રકારનો કોઈ સંદર્ભ ખરેખર જોવા મળતો નથી.

6.રાધા માત્ર એક કાલ્પનિક પાત્ર છે.તેના આધારે એવું માની શકાય છે કે રાધા માત્ર એક જ કાલ્પનિક પાત્ર છે અને જે શ્રીમદ્ ભાગવત પછીના ગ્રંથોમાં કોતરવામાં આવ્યા છે જેમ કે બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ, ગીત ગોવિંદ અને ચૈતન્ય ચરણામૃત વગેરે.

7.બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણમાં “રાધા” નો પહેલો ઇન્ટરવ્યુ.”રાધા” નામ સાથેનો પ્રથમ ઇન્ટરવ્યુ બ્રહ્મૈવર્ત પુરાણમાં થાય છે અને તે તમામ પુરાણોમાં સૌથી નવો છે અને આ પુરાણમાં શ્રી કૃષ્ણ અને રાધાને લગતી કથા નીચે મુજબ આપવામાં આવી છે.

8.કૃષ્ણ સર્વશક્તિમાન દેવ છે.બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ અનુસાર કૃષ્ણ વિષ્ણુ સહિતના બધા દેવો (બ્રહ્મા, શિવ, પાર્વતી વગેરે) ના પિતા છે.

9.ગોલોકધામનું સ્થાન વૈકુંઠથી પણ ઉંચુ.શ્રી કૃષ્ણ ગોલોકધામમાં રહે છે અને જેમનું સ્થાન વિષ્ણુના વૈકુંઠ ધામ કરતા ઉંચુ છે તેવું કહેવાય છે અને આ ગોલોકધામમાં આપણે રાધાના પ્રથમ દર્શન કર્યા છે અને આ પુસ્તકમાં આપણને રાધાના વિરોધી પાત્ર વિરાજાનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે અને શ્રી કૃષ્ણ અને વિરાજા વચ્ચેના પ્રેમને કારણે રાધાએ વિરજા સાથે સ્વાભાવિક દુશ્મનાવટ કરી લીધી હતી અને રાધાજીએ શ્રી કૃષ્ણને શ્રાપ આપ્યો હતો.

10.શ્રી કૃષ્ણ વિરાજ પ્રેમ પ્રસંગ.એકવાર શ્રી કૃષ્ણ તેમના ઘરે વિરાજને મળવા જાય છે ત્યારે રાધાજી તેમની પાછળ આવે છે અને વિરાજના ઘરે પહોંચે છે ત્યારે વિરાજના દ્વારપાલ શ્રીદામા તેને ઘરમાં પ્રવેશવા દેતા નથી.

11.રાધાજીએ શ્રી કૃષ્ણને આપ્યો શ્રાપ.અને ત્યારે રાધાજી ક્રોધમાં આવે છે અને શ્રી કૃષ્ણને પૃથ્વી પર જન્મ લેવાનો શ્રાપ આપે છે ત્યારે શ્રીદામાને રાક્ષસ તરીકે જન્મ લેવાની સજા આપવામાં આવે છે અને જેના પર શ્રી કૃષ્ણ પોતે જ ભક્ત હતા અને તેમણે પૃથ્વી પર જન્મ લઈને ચરિત્રહીન સ્ત્રીના રૂપમાં મશહૂર થવાનો રાધાને શ્રાપ આપ્યો હતો.

12.શ્રી દામાને અસૂરાજને બનવા માટેનું વરદાન.આ ઘટના પછી શ્રીદામા અને રાધાએ શ્રી કૃષ્ણને એક બીજાના શ્રાપથી મુક્ત થવા વિનંતી કરી હતી અને પછી શ્રી કૃષ્ણ શ્રીદામાને અસુરાજ બનવાનું વરદાન આપે છે અને રાધાજીને પણ વચન આપે છે કે જ્યારે તે પૃથ્વી પર જન્મ લેશે ત્યારે તેઓ તેમની સાથે જ રહેશે.

13.શ્રી કૃષ્ણ અને રાધાના સંબંધો આધારિત અનેક રચનાઓ.બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણના આ ઉલ્લેખ પછી પણ શ્રી કૃષ્ણ અને રાધાના સંબંધો પર આધારિત અનેક રચનાઓ પ્રગટ થવા લાગી હતી અને ચૈતન્ય મહાપ્રભુએ આ સંબંધના આધારે વૈષ્ણવ ધર્મની લવમેકિંગ શાખાની સ્થાપના કરી હતી તે પછી ઇસ્કોનના પ્રવાહમાં શ્રી કૃષ્ણ અને રાધાના કાલ્પનિક સંબંધને વૈદિક સંસ્કૃતિમાં પણ જોડવામાં આવ્યા હતા.

Advertisement